Czym grozi rozciągnięcie łańcucha rozrządu?

Wśród kierowców panuje przekonanie, że łańcuchowy napęd rozrządu może być praktycznie wieczny. W porównaniu z paskiem metalowy łańcuch rzeczywiście charakteryzuje się większą trwałością i nie wymaga regularnej wymiany co 60 tysięcy kilometrów. Jednak „wieczny” nie oznacza, że jest całkowicie pozbawiony słabych punktów. Z czasem zużywają się jego ogniwa i połączenia przegubowe, napinacz traci swoją sprawność, pojawiają się nietypowe odgłosy, a fazy rozrządu zaczynają odbiegać od ustawień fabrycznych.

Największe zagrożenie związane ze zużyciem łańcucha polega na tym, że początkowo silnik pracuje równo, a właściciel samochodu nie zauważa żadnych niepokojących objawów, podczas gdy zużycie stopniowo postępuje. Jeśli przegapimy odpowiedni moment, łańcuch może przeskoczyć o kilka zębów lub się zerwać, co może doprowadzić do kosztownej naprawy i pogięcia zaworów. W tym artykule wspólnie z naszym głównym mechanikiem Denysem wyjaśnimy kiedy konieczna jest wymiana łańcucha rozrządu i do czego może doprowadzić jego rozciągnięcie.

Jak działa napęd łańcuchowy i dlaczego ulega zużyciu?

Łańcuch łączy wał korbowy z wałkami rozrządu, synchronizując ruch tłoków z otwieraniem zaworów. W przeciwieństwie do paska łańcuch pracuje bezpośrednio wewnątrz silnika, w kąpieli olejowej. Jego konstrukcja obejmuje:

• sam łańcuch i koła zębate;

• napinacz hydrauliczny (kompensuje wydłużenie dzięki ciśnieniu oleju);

• ślizgi i prowadnice (tłumią drgania).

Warto pamiętać, że sama stal nie ulega rozciąganiu. Główne zużycie dotyczy połączeń przegubowych – sworznie i tulejki nieustannie współpracują ze sobą, co prowadzi do ich stopniowego zużycia i zwiększenia luzów. W rezultacie zwiększa się podziałka łańcucha, a jego całkowita długość stopniowo rośnie.

Do głównych przyczyn przyspieszających zużycie należą:

• Zanieczyszczony olej i zbyt rzadkie jego wymiany. Jeśli olej nie jest wymieniany na czas, gromadzą się w nim nagar i produkty zużycia. Problemy ze smarowaniem mogą powodować nieprawidłową pracę napinacza hydraulicznego, a w konsekwencji niewystarczające napięcie łańcucha.

• Nieodpowiednie parametry i specyfikacja oleju. Olej o niewłaściwej lepkości lub niespełniający wymaganej specyfikacji może gorzej chronić obciążone elementy, szczególnie podczas zimnego rozruchu.

• Zużycie współpracujących elementów. Jeśli pozostawimy stare ślizgi lub zużyte koła zębate, nowy łańcuch może zużyć się nawet dwa razy szybciej.

Po jakich objawach można rozpoznać, że łańcuch wymaga wymiany?

Na podstawie doświadczeń naszego serwisu samochodowego w Warszawie zalecamy zwrócić uwagę na kilka charakterystycznych objawów:

• Metaliczny grzechot podczas rozruchu – to najczęściej występujący symptom. Po nocnym postoju, przez pierwsze 2–3 sekundy od uruchomienia silnika, słychać charakterystyczne metaliczne brzęczenie lub grzechotanie, które ustępuje, gdy napinacz osiąga odpowiednie ciśnienie oleju.

• Niestabilna praca na biegu jałowym i błędy. Kierowca może zauważyć falujące obroty, a silnik zaczyna gorzej reagować na wciśnięcie pedału przyspieszenia. Na desce rozdzielczej zapala się kontrolka Check Engine, a komputer rejestruje błędy korelacji położenia wału korbowego i wałków rozrządu (np. P0016, P0017).

• Spadek mocy i zwiększone zużycie paliwa. Z powodu przesunięcia faz rozrządu pogarsza się napełnianie cylindrów, przez co samochód gorzej przyspiesza i zaczyna zużywać więcej paliwa.

Jakie niebezpieczeństwa wiążą się z jazdą z rozciągniętym łańcuchem?

Odkładanie naprawy może doprowadzić do następujących konsekwencji:

• Łańcuch może przeskoczyć na zębach kół rozrządu, co może doprowadzić do nieprawidłowej pracy silnika, jego unieruchomienia lub poważnego uszkodzenia.

• Pogięcie zaworów. W większości nowoczesnych silników kolizyjnych tłoki i otwarte zawory zajmują tę samą przestrzeń, ale w różnych momentach pracy silnika. Przy przesunięciu faz rozrządu tłok uderza w zawór. W rezultacie konieczna może być wymiana zaworów i prowadnic, naprawa głowicy lub całkowity remont silnika.

• Niedostateczne smarowanie silnika. Plastikowe odłamki z rozpadających się ślizgów mogą zatkać smok olejowy, pozbawiając silnik prawidłowego smarowania.

Przypadek z praktyki serwisu samochodowego RemZone

Niedawno do naszego oddziału na Mokotowie (ul. Ojcowska 2) lawetą przywieziono crossovera z silnikiem 2.0 TSI. Właściciel skarżył się na metaliczne grzechotanie przy porannym uruchamianiu silnika, które pojawiło się kilka miesięcy temu, ale w innym serwisie zbagatelizowano ten problem, tłumacząc: „silnik się rozgrzeje i hałas ustanie”.

Podczas jazdy autostradą samochód nagle stracił moc i zgasł. Diagnostyka komputerowa wykazała krytyczną niezgodność położenia wałków rozrządu. Z kolei badanie endoskopowe i częściowy demontaż pokrywy rozrządu ujawniły niepokojący obraz sytuacji: tłoczek napinacza wysunął się do maksymalnej pozycji, łańcuch przeskoczył aż o 4 zęby, a dodatkowo rozpadł się plastikowy ślizg. Odłamki plastiku zaczęły już zatykać kanały olejowe, a dwa zawory wydechowe uderzyły w tłoki.

Prosta i stosunkowo niedroga wymiana kompletnego zestawu rozrządu przerodziła się w poważny remont głowicy silnika.

Jeśli Twój samochód zaczął wydawać podejrzane dźwięki podczas rozruchu na zimno lub zapaliła się kontrolka Check Engine, nie czekaj na poważną awarię. Zgłoś się do serwisu samochodowego RemZone. Przeprowadzamy precyzyjną diagnostykę komputerową, oceniamy rzeczywisty stopień wysunięcia napinacza oraz stan całego mechanizmu. W razie potrzeby wymieniamy kompletny napęd łańcuchowy (łańcuch, napinacz, ślizgi, koła zębate i uszczelniacze). Na wykonane prace i części udzielamy gwarancji do 12 miesięcy.