Silnik się przegrzewa: przyczyny i pierwsze działania kierowcy

Przegrzanie silnika to nie jest problem, który można odłożyć „do weekendu”, nawet jeśli później temperatura sama spadnie. W praktyce naszego serwisu samochodowego regularnie obserwujemy, jak ignorowanie pierwszych sygnałów ostrzegawczych prowadzi do sytuacji, w której drobna usterka, możliwa do usunięcia za kilkaset złotych, prowadzi do konieczności kapitalnego remontu silnika, np. wskutek zatarcia silnika lub odkształcenia głowicy cylindrów.

Problem często pojawia się niezauważalnie: najpierw zauważasz, że wskazówka temperatury wychyla się nieco powyżej normy podczas stania w korku na Alejach Jerozolimskich, następnie na desce rozdzielczej zapala się kontrolka ostrzegawcza, a kilka dni później silnik po prostu się przegrzewa na trasie. Najważniejsza zasada, której przestrzeganie zdecydowanie zalecamy wszystkim naszym klientom i czytelnikom bloga: nie próbuj za wszelką cenę dojechać do domu lub serwisu na własnych kołach. Poniżej znajdziesz przejrzystą instrukcję krok po kroku, co zrobić w takiej sytuacji, a także omówienie przyczyn utraty wydajności układu chłodzenia silnika.

Główne przyczyny przegrzewania silnika – praktyczne przykłady z serwisu „RemZone”

Przez lata pracy naszego warsztatu samochodowego w Warszawie zgromadziliśmy własne statystyki dotyczące awarii. Oto najczęstsze przyczyny przegrzewania silnika, z którymi zgłaszają się do nas właściciele samochodów:

• Niski poziom płynu chłodniczego lub jego wyciek. Płyn ten nie wyparowuje bez powodu: jeśli jego poziom spada, oznacza to, że gdzieś występuje wyciek. Zauważyliśmy, że mikropęknięcia plastikowych przewodów lub zbiorniczka często ujawniają się dopiero wtedy, gdy układ jest gorący i znajduje się pod ciśnieniem. Płyn kapie na rozgrzany kolektor, natychmiast odparowuje i nie pozostawia kałuży pod samochodem – wyczuwalny pozostaje jedynie delikatny, słodkawy zapach w kabinie.

• Zatkane chłodnice lub tak zwana „kanapka” z brudu. W warunkach miejskich między główną chłodnicą a chłodnicą klimatyzacji w ciągu 2–3 lat może powstać zbita warstwa z kurzu, puchu i soli drogowej, przypominająca filc. Z naszego doświadczenia wynika, że w 40% przypadków zgłoszeń latem silnik przegrzewa się z powodu zwyczajnie zatkanych kanalików chłodnicy. Z zewnątrz chłodnica może wyglądać na czystą, ale między jej sekcjami może utworzyć się zwarta warstwa zanieczyszczeń utrudniająca przepływ powietrza. Rozwiązujemy ten problem poprzez ostrożne płukanie po demontażu chłodnicy.

• Zapieczony termostat. Termostat kieruje płyn chłodniczy małym obiegiem (wewnątrz bloku silnika) lub dużym obiegiem (przez chłodnicę). Jeśli termostat zablokuje się w pozycji zamkniętej, płyn chłodniczy po prostu nie dociera do chłodnicy. Główny objaw to zimna chłodnica i dolny przewód, podczas gdy silnik się przegrzewa.

• Awaria wentylatora chłodnicy. Problem ten jest szczególnie istotny podczas upałów i korków w Warszawie, gdy brakuje naturalnego przepływu powietrza podczas jazdy. Przyczyną może być przepalony bezpiecznik, awaria przekaźnika, zablokowany silnik wentylatora lub skorodowane przewody elektryczne (częsty problem w samochodach po zimie, gdy drogi są posypywane solą). Ważne: nigdy nie sprawdzaj ręką łopatek wentylatora! W wielu nowoczesnych samochodach wentylator może uruchomić się automatycznie nawet przy wyłączonym zapłonie.

• Zużycie lub uszkodzenie pompy wody. Pompa tłoczy płyn chłodniczy w układzie. Jeśli dojdzie do ścięcia wpustu, uszkodzenia wirnika (szczególnie jeśli jest wykonany z tworzywa sztucznego) lub rozpadu łożyska, obieg płynu zostaje zatrzymany. W takiej sytuacji silnik się przegrzewa, a nawiew w kabinie dmucha lodowatym powietrzem.

• Zapowietrzenie układu chłodzenia. Powietrze może dostać się do układu po nieprawidłowo przeprowadzonej wymianie płynu chłodniczego lub przez nieszczelne połączenia. Kieszeń powietrzna może zakłócać prawidłowy obieg płynu.

• Uszkodzony korek zbiorniczka wyrównawczego. W korku znajduje się zawór utrzymujący ciśnienie robocze w układzie (około 1,1–1,5 bara). Ciśnienie podnosi temperaturę wrzenia płynu z około 100°C do 120–125°C. Jeśli zawór zablokuje się w pozycji otwartej, płyn zacznie wrzeć znacznie wcześniej.

• Uszkodzenie uszczelki pod głowicą cylindrów. To jedna z najbardziej nieprzyjemnych awarii. Gazy z cylindrów przedostają się do płaszcza wodnego układu chłodzenia, dosłownie wypychając płyn chłodniczy na zewnątrz. Objawami tej usterki są gęsty biały dym lub para wydobywająca się z rury wydechowej, emulsja przypominająca mleczną piankę na bagnecie oleju lub pod korkiem wlewu oleju oraz bulgotanie w zbiorniczku wyrównawczym.

• Mieszanie niekompatybilnych płynów chłodniczych. Jeśli do układu doleje się płyn innego typu (na przykład zmiesza się płyny G11 i G12/G13), może dojść do reakcji chemicznej. W rezultacie powstaje osad lub płatki, które całkowicie zatykają wąskie kanały chłodnicy nagrzewnicy i bloku silnika.

• Ekstremalne obciążenie silnika. Długotrwała jazda pod górę na pierwszym lub drugim biegu, holowanie przyczepy albo agresywna jazda podczas upałów sięgających 30°C. Pamiętaj jednak, że sprawny układ chłodzenia powinien radzić sobie również w takich warunkach.

Co robić w pierwszych minutach? Instrukcja krok po kroku dla kierowcy od mechaników „RemZone”

Jeśli wskazówka temperatury zbliża się do czerwonego pola lub na desce rozdzielczej zapaliła się czerwona kontrolka temperatury płynu chłodzącego, wykonaj następujące sześć kroków:

• Ustaw ogrzewanie na maksimum (gorące powietrze). Pozwoli to odprowadzić część ciepła z silnika do kabiny i zyskać kilka cennych minut.

• Zjedź w bezpieczne miejsce — na pobocze lub do zatoczki, jeśli jest to możliwe. Nie próbuj przejechać jeszcze „kilku kilometrów” do stacji benzynowej.

• Wyłącz silnik w zależności od objawów. Jeśli spod maski wydobywa się para lub od spodu wycieka płyn chłodniczy, natychmiast wyłącz silnik. Nie otwieraj jednak od razu maski – poczekaj, aż para przestanie się wydobywać. Jeśli pary nie ma, a temperatura zaczęła rosnąć, pozostaw silnik na biegu jałowym przez 30–60 sekund, przy wyłączonej klimatyzacji (pomoże to pompie jeszcze przez chwilę wymuszać obieg płynu), a następnie wyłącz zapłon.

• Nigdy nie odkręcaj korka zbiorniczka wyrównawczego ani chłodnicy, gdy silnik jest gorący. Układ znajduje się pod ciśnieniem. Po odkręceniu korka gorący płyn chłodniczy może gwałtownie wytrysnąć pod ciśnieniem i spowodować poważne oparzenia.

• Nigdy nie dolewaj zimnej wody ani płynu chłodniczego do gorącego silnika. Nagła zmiana temperatury może doprowadzić do powstania mikropęknięć w bloku silnika lub głowicy cylindrów.

• Oceń sytuację po ostygnięciu silnika (co najmniej 20–30 minut). Dopiero gdy przewody układu chłodzenia będą ciepłe, a nie gorące, można ostrożnie sprawdzić poziom płynu i poszukać śladów wycieków.

Jeśli zauważysz choćby najmniejsze oznaki przegrzewania silnika, nawet jednorazowy skok temperatury, nie zwlekaj z naprawą. Umów się na kontrolę układu chłodzenia w serwisie samochodowym „RemZone”. Przeprowadzamy kompleksową diagnostykę układu chłodzenia, próbę ciśnieniową, płukanie chłodnic, wymianę pomp wody i termostatów oraz naprawy głowic cylindrów.